İslâmî Analiz/Haber Merkezi

İslâmî Analiz köşe yazarlarından eğitimci, Uzman Psikolojik Danışman Yasin Kuruçay, üniversite adayı gençlerin tercih dönemini nasıl yürütmeleri hakkında bir klavuz hazırladı.

Kuruçay'ın çalışması şu şekilde:

SEVGİLİ GENÇLER

Bölüm ve meslek seçmek, hayatımızın bu andan sonrasını belirlemek demektir. Dolayısıyla üniversite tercihleri yaparken sadece kariyer odaklı düşünmemek gerekir. Sizler, ileride mesleki bir statüye sahip olacaksınız. Aynı zamanda bir eş, bir baba/anne olacaksınız. İnandığınız yaşam tarzınız ve bireysel olarak ilgi ve uğraşılarınız olacak. Dolayısıyla meslek seçerken tüm bu hayat koşullarını hesap ederek bölüm seçmek en önemli noktadır.

Geleceğe ilişkin hepimizin hayalleri vardır. Bu hayalleri gerçekleştirebilmemiz için yaşamımızın belli dönemlerinde kritik kararlar vermek durumundayız. Kararlarımız bizim geleceğimiz ile ilgili olduğu için bu kararları da bizim vermemiz elbette ki en doğalıdır. Ancak başta ailemiz olmak üzere çevremizde bulunan kişilerin tecrübelerinden yararlanmak kararlarımızın daha sağlıklı ve doğru olmasına büyük katkısı olacağını da unutmayalım.  

Bu çalışma; almak zorunda olduğunuz kararlardan biri olan bölüm ve meslek seçimi yaparken nelere dikkat etmeniz gerektiği konusunda ve kendinize en uygun mesleği seçerek mutlu, üretken ve başarılı bir hayat sürmenizde size yol göstermeyi amaçlamaktadır.

  1. Tercihlerle İlgili Genel Kural Şudur

Herkes kendi puanından çok yüksek ve çok düşük yerleri yazacağı için ve sonuçta puanı yüksek olan (yani başarı sırası düşük olan) bir yere yerleşeceği için nihayetinde puanlar ve başarı sıralamaları kendi içinde bir dengeye oturacaktır. Yani panik yapacak, tedirgin olacak bir durum yoktur. Puanınız nereye yetiyorsa oraya yerleşebileceksiniz. Sizden daha düşük puanlı biri aşağıdaki uyarıları dikkate alırsanız kesinlikle sizin önünüze geçemeyecektir.

  1. Tercihler Nasıl Yapılacak?
  • Tercihler, T.C. Kimlik Numarası ve şifre ile ÖSYM'nin http://ais.osym.gov.tr internet adresinden bireysel olarak yapılacaktır.
  • Tercihler 23-29 Temmuz 2019 (saat 23.59) tarihleri arasında yapılacaktır
  • Sadece elektronik ortamda yapılacak tercihler işleme alınacaktır. Başvuru merkezlerinden tercih işlemi yapılmayacaktır. 
  • 24 adet tercih hakkı bulunmaktadır.
  • 2019 OSYM tercih kılavuzunun ilgili bölümleri mutlaka okunmalıdır.
  1. Üniversite Kayıtları Ne Zaman Başlıyor?
  • YKS sonuçlarına göre bir programa kayıt hakkı kazanan adayların kayıt işlemleri 19-23 Ağustos 2019 tarihleri arasında yapılacaktır. Elektronik kayıtlar ise 19-21 Ağustos 2019 tarihleri arasında yapılacaktır.
  1.   Tercih Yaparken Gelecek Vizyonu Nasıl Olmalı?
  • Tercih edeceğiniz bölüm, hayat felsefenizle, ilgi ve yetenekleriniz ile uyumlu olmalıdır.
  • Üniversitede okumak isteyen öğrenciler mutlaka şehir dışına gideyim şeklinde yanlış bir şartlanmaya sahiptir. Bu şartlanma yıllar sonra telafisi imkânsız sonuçlar olarak kişiye geri dönebilmektedir. Şehir dışında okumanın avantajı ya da dezavantajı kişiye göre değişmektedir.
  • 5-10 yıl sonra hangi şehirde yaşamak, hangi şehirde iş çevresi edinmek istiyorsanız ya da kariyerinizi geliştirmek istiyorsanız o şehirde okumanız sizin için ciddi bir avantajdır.
  1. Tercih yaparken öncelik sırası nasıldır?
  • En önemli kriter gitmek istediğiniz bölümdür. Daha sonra,
  • Okumak istediğiniz üniversite ve
  • Gitmek istediğiniz şehir esas alınarak liste yapılmalıdır.
  • Örneğin İzmir’de okumak için, ya da İTÜ’de okumak için az istediğiniz ya da düşünmediğiniz bir bölümü yazmamalısınız. Ya da İzmir güzel şehir diye daha iyi bir bölüm İstanbul’da ya da Bursa’da olduğu halde İzmir'i yazmamalısınız.
  • Tercih yaparken “tutmaz yazayım” diye yazıp da istemediği bölüm, üniversite ve kentte okuyan çok sayıda öğrenci vardır.
  1. Sıralama Nasıl Olmalı?
  • Yapmış olduğunuz liste istek listeniz olmalıdır. Yani tercihlerinizi en çok okumak istediğiniz bölümden, en az okumak istediğiniz bölüme doğru sıralanmalısınız. Düşük puanlı bir yeri daha çok okumak istiyorsanız, daha üst sıralara yazmalısınız.
  1. Tercih Listesini Nasıl Oluşturmalıyım?
  • Tercih listesi 4 bölümden oluşmalıdır:
  • 1. Bölüm (1-5 arası) hayaller ve ideallerde olan yüksek puanlı yerlerdir
  • 2. Bölüm (5-10 arası) başarı sıranızın/puanınızın biraz üzerindeki yerlerdir
  • 3. Bölüm (10-15 arası) başarı sıranızın/puanınızın hemen altındaki ve üstündeki yerlerdir
  • 4.bölüm (15-24 arası) başarı sıranız/puanınızdan düşebileceğiniz en alt yere kadar olan bölümlerdir.
  1. Hangi aralıkta tercih yapmak doğrudur?
  • Sıralamanızın +/- 10 makismum 15 bini tutma potası içerisindedir
  • Başarı sıranızın +/-  % 50’sini merkeze alarak bir tercih listesi oluşturun. Ardından gidebileceğiniz en düşük puanlı yere kadar aşağıya inin.
  1. Yüksek tercihleri ilk sıraya yerleştirmek, asıl tutacak yerleri altta yazmak şansımızı azaltmaz mı?
  • Hayır, asla azaltmaz. Çünkü bir bölümü tercih listesine yazan öğrenci sayısı bin ile 5 bin kişi oluyor ortalama. Kimin puanı (bindelik dilimli haliyle) yüksekse o yerleşir.
  • Adayların yerleştirme puanları eşitse, ilgili TYT/SAY/SÖZ/EA/DİL sınav puanı büyük olana, bu puanları da eşitse TYT/SAY/SÖZ/EA/DİL puanında ağırlığı en büyük olan testin ham puanı büyük olana (ağırlığı en büyük iki test varsa (SAY/SÖZ/EA puan türlerinde AYT testleri) bunların ham puanlarının toplamı büyük olana) öncelik verilecektir. Eşitlik sürdüğü takdirde söz konusu yükseköğretim programını daha üst tercihinde gösterene, eşitlik yine sürdüğü takdirde OBP’si yüksek olana, eşitlik yine de sürdüğü takdirde doğum tarihi günümüze daha yakın (yaşı küçük) olana öncelik verilecektir.
  1. Listenin Sonuna Yazacağınız Tercihler Önemlidir.
  2. Listenin sonuna yazacağınız tercihler önemlidir. Birçok öğrenci.. “puanım tutuyor ama ... bölümünü, uzak olduğu için ya da başka sebeplerle istemiyorum” diyerek yazmamaktadır. Bu konuda şöyle düşünülmelidir: O yeri yazmazsanız açıkta kalacaksınız. Yazmadığınız için pişman olur musunuz? Cevabınız evetse daha düşük puanlı o yeri yazmalısınız. Açıkta kalmaktansa .....’yı yazabilirim diyeceğiniz bölümleri alt sıralara yazınız.
  3. Bununla birlikte hiç okumayacağınız bir bölümü de yazmayın. Bir ömür kaybetmektense bir yıl kaybetmek evladır.
  4. Bölümün kontenjanı dikkate alınmalı mı?
  • Tek kelimelik cevap gerekli ise Hayır alınmamalıdır. Tüm koşullar eşit ise ancak o zaman kontenjanı fazla olan yeri yazmak daha doğru olur. Aynı puandaki iki bölüm yazıldığında kontenjanı fazla olan üniversiteye gitme ihtimaliniz artar. Ancak bu durumun çok ciddi bir etkisi yoktur.  Yapılan araştırmalar çoğu kişinin kontenjanı fazla olan bölümleri yazdığı, kontenjanı az olanı yazmadığını ortaya koymuştur. Ve kontenjan fazlası yüksek talep nedeniyle avantaj olmaktan çıkmış, hatta çoğu zamanlar dezavantaj olmuştur. Önemli olan istediğiniz üniversiteye gitmektir.
  1. Sıralaması Verilmeyen Ve Yeni Açılan Bölümleri Tercih Ederken Ne Yapılmalı?
  • Bu üniversitenin eşdeğeri bir üniversiteyi ve bölümünü saptayıp onun sıralaması esas alınmalıdır. Örneğin Balıkesir Üns. ile Çanakkale Üns. Birbirine yakın yerlerdir.
  • Üniversitenin bulunduğu şehir de dikkate alınmalıdır. Yeni açılan üniversitenin puanı, o şehirdeki başka bir üniversitenin puanına genelde yakın olur.
  1. Tercih Yaparken Özel Koşullara Dikkat Edilmelidir
  • Tercih edeceğiniz okulun, özel koşullarını kılavuzdan mutlaka dikkatle okumalısınız. Okulun
    • Kampüsü nerede?
    • Bazı fakülteler ilçelerde mi?
    • Yurt olanakları nasıl?
    • Özel üniversite ise yerleşke koşulları nedir?
    • Yurt ücretleri nedir?
    • Özel üniversitenin burs kesilme durumu var mı?
    • Kadrosu kimlerden oluşuyor?
    • Teknik kapasitesi, yurt dışı okuma olanakları nelerdir?
  • Bunlar hem kılavuzdan hem de sosyal medyadan araştırılmalı, mümkünse gidip yerinde görülmelidir.
  • Bazı üniversiteler ve bölümler ilk 3 ya da 5 te tercih yapanlara özel burs imkânı sağlayabilmektedir.
  1. Tercihlerimi Yaparken Hangi Sitelerden Yararlanabilirim?  
  • Tercih sürecinde aşağıdaki link en sağlıklı ve resmi sonuçların yayınlandığı YÖK’e bağlı sitedir. Sitenin üst tarafında “Tercih Sihirbazı, Program Atlası, Net Sihirbazı Ve Meslek Atlası” butonları bulunmaktadır. Her türlü aramanız için aşağıdaki siteyi öneririm.

https://yokatlas.yok.gov.tr/

  • Ayrıca aşağıdaki linkte Tablo 3 ve Tablo 4’ten geçen yıl oluşmuş başarı sırası, puan ve diğer bilgileri inceleyebilirsiniz.

https://www.osym.gov.tr/TR,16798/2019-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-kilavuzu.html

  1. Tercihlerde Değişiklik Yapabilir Miyiz?   
  • Tercihlerinizin ÖSYM’ye ulaştığından emin olmanız için ekranda “2019-ÖSYS Tercihleriniz ÖSYM’ye bildirilmiştir.” ifadesini mutlaka görünüz. Tercih bildirim işleminizi tamamladıktan sonra "Tercih Süresi" içerisinde https://ais.osym.gov.tr internet adresinden tercihlerinizde değişiklik yapabilirsiniz.
  • Tercihlerinizi internetle ÖSYM’ye göndermeden önce tüm tercihlerinizin durumunuza uygun olduğundan mutlaka emin olunuz. Tercih süresi bitene kadar, sisteme işlenen tercihlerde değişiklik yapılabilecektir. Tercihlerinde değişiklik yapmak isteyen adaylar bu işlemi elektronik ortamda yapacaklardır.
  • Tercihlerde değişiklik, tercihlerin kısmen ya da tamamen iptali vb. değişiklik taleplerini içeren dilekçeler Merkezimizde kesinlikle işleme alınmayacaktır.
  1. Ortama, Arkadaşa, Sevgiliye … Göre Üniversite, Bölüm Veya Şehir Seçmeyin.
  •  Tercih edeceğiniz üniversitenin öğretim kadrosunu, ders içeriklerini, sağlayacağı teknik imkânları, yurt dışı eğitim bağlantılarını, yabancı dil eğitimini, staj ve iş olanaklarını, sosyal imkânlarını araştırın. Bu noktada global düşünün! Erasmus programları, yurtdışında yaz okulları, staj imkânları, yurtdışı kampüsleri ve öğrenci değişim programları var.
  • Tercih yaptığınız üniversitenin bu seçenekleri size sunup sunmadığına bakın. 
  1. Üniversite mi, Diploma mı, CV mi Daha Önemlidir?
  • Gittikçe artan trend ve gerçek şudur:
  • Diploma değil CV önemlidir. Bu nedenle adından dolayı bir bölümü ya da üniversiteyi seçmeyin. Örneğin organik tarımla uğraşabilecek bir ziraat mühendisi, ya da helal gıda ile uğraşabilecek bir gıda mühendisi pek çok kişiden ve cafcaflı bölüm mezunundan çok daha fazla gelir elde edebilir. Ya da okula başlarken yeminli mali müşavir olmayı kafasına sokan İİBF mezunu bir genç çok yüksek bir gelire kavuşabilir. Önemli olan kendini geliştirmektir.
  1. Kendini Geliştirmek Ne Demektir ?

Kendini geliştirmek;

  • Okuduğu alana ilgili ve o alanda bilgili olmak,
  • Alanla ilgili 1-2 alt dalda bilgi, beceri, yeterlilik ve sertifikalara sahip olmak,
  • Genel kültür sahibi olmak, entelektüel bir bakış sahibi olmak,
  • 1 dili (mümkünse 1 doğu, 1 batı dilini) çok iyi derecede bilmek demektir.
  1. Açık Öğretim Bölümleri
  • Açık öğretim ön lisans/lisans programlarına da puan türü konulmuş olup puan türü programın örgün programdaki puan türü ile aynıdır.
  • Açık öğretim fakültesinin pek çok bölümü artık kontenjan sınırı olan bölümlerdir.
  • Örneğin Açık Öğretim sosyoloji bölümünü yazabilmek için EA-TM puan türünden puanı olmak gereklidir.
  1. Bir yeri kazanır da gitmezsem gelecek yıl puanım kesilir mi?
  • Evet. 2019 sonucu ile bir yükseköğretim programına merkezî yerleştirmeyle yerleşen (Ek Yerleştirme dâhil) veya özel yetenek sınavıyla bir yükseköğretim programına yerleşen adaylar, 2020-YKS’ye girdikleri takdirde OBP'leri 0,06 ve kendi alanında ek puanlı bir programa yerleştirilirken ayrıca 0,03 katsayısıyla çarpılacaktır. ÖSYM tarafından bir programa yerleştirilirseniz, üniversiteye kayıt yaptırmasanız dahi okuldan gelen puanınız yarı yarıya kesilir.
  1. Ek Puan İle İlgili Son Durum
  • Lisans Tercihlerinde Ek puan Uygulaması kaldırıldı.
  • Liselerine 30.03.2012 tarihinden sonra kayıt olan meslek liseliler için yerleştirme puanlarında mesleki ek Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) kaldırıldı. Her aday için hesaplanmış olan OBP; 0,12 katsayısı ile çarpılarak sınav puanlarına eklenecek ve böylece adayların yerleştirme puanları hesaplanacak. Meslek liseliler, 2 yıllıkları seçerken ek puan alacak, 4 yıllıkları seçerken ek puan alamayacak.
  • Yani ek puan sadece ön lisans programları için var.
  • Bir öğrenci 2015 ve önceki yıllarda mezun ise ek puanını kullanabilir.
  1. M.T.O.K. (mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları) Önceliği Ne Demektir?
  • Teknoloji Fakültelerinin / Sanat ve Tasarım Fakültelerinin / Turizm Fakültelerinin mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları mezunları için ayrılan kontenjanlarına (M.T.O.K.), mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Tablo 6B.2'de belirtilen alan/dallarından mezun olan adaylar öncelikli olarak yerleştirilecektir.
  • M.T.O.K. kontenjanlarının boş kalması durumunda diğer ortaöğretim kurumlarının diğer alan/dallarından mezun olan adaylar da tercih ettikleri takdirde bu kontenjanlara yerleştirileceklerdir..
  1. Bazı Bölümlerin Başarı Sırası ve Baraj Puan Sınırı

Program Türü

Puan Türü

Başarı Sırası

Hukuk programları

EA

(190.000)

Mühendislik programları*

SAY

(300.000)

Mimarlık programları

SAY

(250.000)

Tıp programları

SAY

(50.000)

Öğretmenlik programları**

İlgili Puan Türünde

(300.000)

 

 

 

*: (Orman. Ziraat. Su Ürünleri Fakülteleri programlan ile Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği programlan hariç; Ziraat Fakültelerinin Gıda Mühendisliği programlan dâhil)

**: (Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık programı dâhil)

 

  • Vakıf Yükseköğretim Kurumları, senato kararı ile söz konusu başarı sırasına ilişkin daha üstte başarı sırası belirleyebileceklerdir.

Yerleştirme Sonuçları Nasıl Duyurulacaktır?

  • Sonuçlar https://sonuc.osym.gov.tr aracılığıyla adaylara duyurulacaktır.

Özel Yetenek Sınavı

  • 2019-TYT puanlarının herhangi birinden en az 150 puan almış olmak gereklidir. Diğer koşulları ve özel koşulları ilgili üniversite belirler.
  • Merkezi yerleştirme için tercih yapanlar, özel yetenek sınavı ile öğrenci alan programlar için ayrıca ilgili Üniversitelere de başvuru yapabilirler.
  • Özel yetenek sınavıyla kayıt hakkı kazananlar ek yerleştirmede tercih yapabilir.
  • Merkezî yerleştirme ile bir yükseköğretim programına yerleşenler de isterlerse özel yetenek sınavıyla öğrenci alan yükseköğretim programlarına başvurabilirler.

YÖK Bursları ile ilgili bilgiler

http://www.yok.gov.tr/web/guest/yok-basari-bursu-kapsami

http://www.yok.gov.tr/documents/10279/40281437/Y%C3%96K_Destek+Bursu_Usul_Esaslar.pdf

https://www.gelecekrehberim.com/genel/2019-yks-kilavuzundaki-burs-firsatlari.html 

T e r c i h     D a n ı ş m a n l ı ğ ı    İ ç i n     G e l m e d e n    Ö n c e ?..

Değerli Arkadaşlar ;

Tercih danışmanlığı görüşmesine gelmeden önce lütfen yukarıdaki bilgileri dikkatlice okuyun.

Ayrıca aşağıdaki uyarılara dikkat etmeniz sizin yararınıza olacaktır.

  • Yazmak istediğiniz bölümleri bir a-4 kâğıdına toplam 30-40 taneye kadar yazın. Daha sonra eleme yaparak belirlenmiş tercih sayısına (24) kadar indirin.
  • 24 tercih hakkınızın tamamını yazmak zorunda değilsiniz. 5-10 tercih yaparak ta listenizi tamamlayabilirsiniz.
  • Daha çok istediğiniz bölümleri başarı sırası yüksek dahi olsa (yani puanı daha düşük dahi olsa) yukarıya yazın. Bir bölümün puanı 2019 tercihlerinden sonra yükselebilirken, diğer bölümün puanı düşebilir. Puanlar aynı kalırsa aşağıdaki tercih ölü tercih olur. Ancak siz istediğiniz yere gittikten sonra ölü tercih yapmanızın hiçbir sakıncası yoktur. ÖSYM bilgisayarı sizin için “ bu aday ölü tercih yapmış, bunun listesini iptal edeyim” diye düşünmez. J
  • En sondaki tercih listesini doldurarak tercih danışmanlığına başvurabilirsiniz. 
  • Tercih listenizin tümünü herhangi bir uzman arkadaşın sizin adına yapmaya ya da doldurmaya hakkı ve yetkisi yoktur. Ayrıca doğru ve yasal da değildir. Olabilecek herhangi bir olumsuzluk sizin adınıza geri dönülemez bir olumsuzluk yaratmamalıdır. Uzmanlar size sadece önerilerde ve yönlendirmelerde bulunabilir. Buna ben de dâhilim  J
  • Tercih yaparken severek ve gayret göstererek yapabileceğiniz meslek alanlarını yazmayı unutmayın. Hangi mesleği yazarsanız yazın, işinizi iyi yaptıktan sonra iyi yaşam koşullarına ulaşabilirsiniz.

Hepinize Ömür Boyu Hayır, Sağlık, Mutluluk ve Başarılar Dilerim.

NOT: Tercih Listesi ve Tabloları için Kuruçay'ın çalışmasının tamamının PDF halini buradan indirebilirsiniz